×

Могілкі Масюкоўшчына

Могілкі «Масюкоўшчына» былі закладзеныя ў 1885 годзе як праваслаўныя могілкі вёскі Масюкоўшчына (1) У савецкі час, калі традыцыя пахавання паводле канфесійнай прыналежнасці адышла ў мінулае, гэтыя могілкі сталі эклектычнымі: тут можна сустрэць і старыя каменныя помнікі канца ХІХ- першай паловы ХХ ст., і савецкія помнікі з мармуровай крошкі без рэлігійнай афарбоўкі і драўляныя крыжы свежых пахаванняў. Тут сустракаюцца і добра дагледжаныя, і кінутыя магілы.

Назва могілак супадае з мемарыялам савецкім вайскоўцам, якія загінулі ў Шталагу 352, але паміж гэтымі некропалямі некалькі кіламетраў адлегласці. Мемарыял знаходзіцца каля 2-й дзіцячай бальніцы на вул. Нарачанскай і чыгуначнай станцыі «Масюкоўшчына», а былыя вясковыя могілкі знаходзяцца паміж вуліцай Масюкоўшчына (да 2004 года, калі вёска стала часткай Мінска, яна называлася Цэнтральнай) і чыгункай маладзечанскага напрамку бліжэй да станцыі «Лебядзіны».

Плошча могілак – 2,5 га, на могілках не робяць новых пахаванняў, але дазваляецца падхаванне да сваякоў на сямейныя ўчасткі, што адбываецца прыкладна 1-2 разы на год. Адміністрацыя гэтых могілках знаходзіцца на Кальварыйскіх могілках, і менавіта там неабходна атрымліваць дазвол на падхванне да сваякоў ці ўсталяванне новай агароджы (інакш самавольныя канструкцыі будуць ліквідаваныя, а урна з прахам можна быць назаўсёды перазахаваная ў брацкую магілу на іншых могілках!)

На могілках «Масюкоўшчына» самыя распаўсюджаныя прозвішчы: Ярашэвіч і Купрэйчык. Таксама папулярныя прозвішчы: Стасевіч і Чарнавус. Гэта даволі характэрная рыса для былых вясковых некропаляў.

Яшчэ адна вясковая адметнасць «Масюкоўшчыны»: ад магіл да платоў жылой прыватнай забудовы аддзяляе толькі не вельмі шырокая дарога. Такая ж сітуацыя і на некаторых іншых могілках вёсак, якія «праглынуў» Мінск, напрыклад, «Цна» і «Чарнігаўскія».

Галоўны уваход на могілкі. Чэрвень 2017 г. Фота А. Берастоўскага (2)
План-схема могілках на браме галоўнага ўваходу. Чэрвень 2017 г. Фота А. Берастоўскага
Від з могілак на чыгуначную лінію і сучасныя дзелавыя кварталы Мінска. Чэрвень 2017 г. Фота А. Берастоўскага

На «Масюкоўшчыне» шмат недагледжаных магіл, як гэта.

На «Масюкоўшчыне» шмат недагледжаных магіл, як гэта. Фота А. Берастоўскага па стане на чэрвень 2017 года.

Асабліва іх шмат у цэнтры, дзе агароджы стаяць вельмі сцісла і праходы паміж імі зарастаюць, робячы праблематычным доступ да магілы. На такіх пахаваннях супрацоўнікі спецкамбіната КБА вешаюць на агароджу «лісты шчасця»: патрабаванне навесці парадак на пахаванні, у выпадку невыканання якога адбудзецца дэмантаж канструкцыі і ўсталяванне тыпавога надмагільнага камення сіламі Спецкамбіната. На фота гэта аранжавая ламініраваная паперка ў цэнтры. Дарэчы, блогер Жывога Журнала Dig-Gaja (Юлія Латушкова) пісала ў 2016 годзе пра свае эпісталярныя «разборкі» са Спецкамбінатам з мэтай захавання ўнікальнасці надмагільных канструкцый на пахаваннях яе сваякоў на «Масюкоўшчыне» (3).

Частка пахаванняў, пераважна позняга савецкага часу, знаходзіцца пад узгоркам бліжэй да чыгуначнага палатна. Чэрвень 2017 г. Фота А. Берастоўскага
Адзін з самых незвычайных помнікаў на могілках Мінска знаходзяцца тут на сямейным участку Латушковых: дзве вертыкальныя пліты злучаныя ўверсе выявай чырвонага сэрца. Чэрвень 2017 г. Фота А. Берастоўскага
Магіла 2016 года. Рэдкае пахаванне з драўлянай тумбай. Пры ўсёй нярэлігійнасці беларусаў як нацыі звычайна на магіле, асабліва вясковай ставяць крыж. Верагодна, ў гэтым выпадку Яўген Стасевіч, нябожчык, ці яго сям'я належылі да перакананых атэістаў/агностыкаў ці канфесіі, якая не карыстаецца крыжом. Чэрвень 2017 г. Фота А. Берастоўскага
Стасевіч Пётр Мікалаевіч нарадзіўся 1 лютага 1946 года а памёр 30 кастрычніка таго ж 1946 года. А злева ад яго пахаванне яго малодшай сястры – Ніны Мікалаеўны, якую напаткаў яго ж лёс: нарадзіцца і памерці ў 1949 годзе. Дзякуй тым, хто захаваў гэты напамін пасляваеннага гора, прымацаваўшы пласмасавыя цэклікі да старога жалезнага крыжа. Некаторыя дзіцячыя магілы на вясковых могілках уяўляюць сабой маленькі узгорак без надмагільных элементаў і нярэдка знішчаюцца падчас рэканструкцыйных работ. На «Масюкоўшчыне» ёсць і іншыя магілы часоў пасляваеннага ліхалецця, напрыклад 1947 года, але па надмагільных надпісах цяжка судзіць наколькі галеча першых пасляваенных гадоў мае дачыненне да смерці тых, каго там пахавалі. Чэрвень 2017 г. Фота А. Берастоўскага
Некалькі магіл сям'і Купрэйчык у дарэвалюцыйным стылі. На пярэднім плане магіла 1932 года з надпісам сучасным рускім правапісам, але адпаведна дарэвалюцыйным стандартам: «В(ечная) п(амять) Мария Михайловна Купрейчик, жила 40 л(ет). Ум(ерла) 9 дек(абря) 1932 г...». Справа на заднім фоне, відавочна, помнік яе бацькі з дарэвалюцыйным рускім надпісам: «Здесь покоится прахъ раба Божія Михаила Васильевича КУПРЕЙЧИКА. Жилъ 52 (года). Ум(ер) 31...». Чэрвень 2017 г. Фота А. Берастоўскага
Такія старыя пахаванні эпохі Расійскай імперыі раскіданы па ўсіх могілках. Некаторыя каменныя помнікі гэтага часу часткова сышлі ў грунт. Фота А. Берастоўскага

Увогуле, па стане на лета 2017 года, могілкі «Масюкоўшчына» патрабуюць добраўпарадкавання, але рабіць такія работы варта не толькі ў адпаведнасці з законам, але і неабходнасцю захаваць гістарычную памяць вясковых могілках, якія перажылі Расійскую імперыю польскую і нямецкую акупацыю, увесь СССР і больш за чвэрць стагоддзя незалежнасці Беларусі.

Дадаткова:
(1) Статыстычная інфармацыя ўзята са старонкі «Кладбища Минска» на сайце «Груз 200», доступ: http://gruz200.by/kladbischa-minska
(2) Могілкі Масюкоўшчына. Час спыніўся ля чыгункі // Блог Андрэя Берастоўскага, 26.06.2017, доступ: http://berastouski.blogspot.com/2017/06/blog-post_26.html (яшчэ 37 фотаграфій дадаткова)
(3) Паводле паведамлення «Спецкомбинат просит навести порядок» у блогу Dig-Gaja (Юліі Латушковай) у LiveJournal, 28.05.2016, доступ: https://dig-gaja.livejournal.com/657126.html

На кладбище похоронен Герой Советского Союза Константин Павлович Никонов (1 июня 1922 — 1 августа 1982).

В Красной Армии с декабря 1941 года. Окончил Камышинское танковое училище в декабре 1942 года. На фронтах Великой Отечественной войны с февраля 1943 года. За мужество и героизм, проявленные в боях на территории Польши, 27 февраля 1945 года Константину Павловичу Никонову присвоено звание Героя Советского Союза с вручением ордена Ленина и медали «Золотая Звезда».

После Великой Отечественной войны в 1951 году окончил Высшую офицерскую школу самоходной артиллерии. До 1975 года полковник Никонов служил в армии. Затем работал начальником гражданской обороны на заводе в Минске.

Умер 1 августа 1982 года, похоронен на кладбище Масюковщина в Минске.

Могила Героя Советского Союза Константина Никонова. Фото: https://ru.wikipedia.org/wiki/Никонов,_Константин_Павлович

Источник: https://ru.wikipedia.org/wiki/Никонов,_Константин_Павлович

 

 

Telegram

Читайте еще