Крыжы на курганах: таямніцы Сухараўскіх могілак

Напэўна, гэта мой апошні «магільны» праект. Дакладней, апошні выпадак адмысловых рэйдаў па старым могілкам Мінска. Але магчымы і новыя фотаграфіі старых пахаванняў у рамках іншых праектаў.

Сухараўскія могілкі ў некаторым сэнсе адрозніваюцца ад іншых старых могілак, якімі я займаўся — Пятроўшчына, Брылевічы, Дворышчы і Ўручча. Па-першае, яны адносна дагледжаныя, многія старыя магілы прайшлі файную рэстаўрацыю; звычайна я прыходзіў на могілкі ў той час, калі туды ніхто не ходзіць, але ў Сухарава падчас маёй працы на магілах хтосьці прыбіраўся, здаецца з «камунальшчкаў». Па-другое, чамусьці там больш дзіцячых магіл, чым у іншых месцах пахавання, дзе я быў. Па-трэцяе, старыя пахаванні (да якіх я умоўна аднёс магілы раней 1950-х гг) тут не знаходзяцца ў адным месцы, а раскіданы паміж пахаваннямі 1950-90-х гг, пераважна бліжэй да цэнтра могілак і захаваліся ў адносна невялікай колькасці.

І, нарэшце, Сухарава — гэта некропаль ХІХ-ХХІ стст на курганах ХІ-ХІІ стст. Магілы на магілах. Пры гэтым, з аднаго боку, знішчаць культурны слой курганоў забаронена дзяржавай, з другога дазволена пахаванне да сваякоў, і на могілках знаходзіцца каля дзясятка магіл 2014 г. і нават адно пахаванне за 24.03.2015 г., — што безумоўна не спрыяе захаванню курганоў.

У астатнім Сухараўскія не маюць прынцыповых адрозненняў ад іншых былых вясковых могілак, якімі я займаўся. Большасць магіл — гэта помнікі праваслаўнага (постасавецкага) ці савецкага тыпу. Месцамі праход паміж магіламі выкладзены пліткай, а месцамі абсалютна немагчыма і патрабуе «назразаць кругі».

Уваход
Цэклік пра гісторыка-культурную каштоўнасць курганоў
Від з курганоў на новыя кварталы
Вось такія няроўнасці на ўсіх могілках і ёсць курганы.
Адзіночны курган XII стагоддзя на могілках «Сухарава»
Многія безыменныя, але частку адрадзілі рэстаўратары, як умелі
Многія безыменныя, але частку адрадзілі рэстаўратары, як умелі
Помнікі ў выглядзе крыжа

Пайшлі помнікі даваеннай эпохі

На некаторых помніках напісана толькі імя і прозвішча. Хутчэй за ўсё яны стаяць на месцы старых зніклых помнікаў
На некаторых помніках напісана толькі імя і прозвішча. Хутчэй за ўсё яны стаяць на месцы старых зніклых помнікаў
Безыменныя магілы
Павалены дарэвалюцыйны помнік на кургане.

Павалены дарэвалюцыйны помнік на кургане. Над ім у пластыкавым файле нагода не псаваць курганы як гістарычную спадчыну.

Над ім у пластыкавым файле нагода не псаваць курганы як гістарычную спадчыну.
Від на могілкі з боку пешаходнага пераходу праз вул. Янкоўскага
План часткова курганнага могільніка, які захаваўся ў Сухарава (на тэрыторыі могілак)

Андрэй Берастоўскі
Здымкі аўтара. Зроблены 25.09.2015 г.
http://berastouski.blogspot.com.by/2015/09/blog-post_25.html

 

ул. Янковского

Читайте еще